Warszawa / Łomianki, 14 maja 2026 r. — Europa coraz wyraźniej uświadamia sobie, że bezpieczeństwo obywateli nie może opierać się wyłącznie na instytucjach państwowych, systemach ostrzegania i dokumentach strategicznych. Wojna w Ukrainie, ekstremalne zjawiska pogodowe, blackouty, cyberataki, zagrożenia hybrydowe oraz ryzyko przeciążenia infrastruktury pokazują, że w chwili kryzysu ogromne znaczenie ma nie tylko sprawność państwa, ale również zachowanie zwykłych ludzi.

Właśnie w tym kontekście zaprezentowano KWTD — Know What To Do / Wiedz, co robić. To platforma edukacyjno-awaryjna, której celem jest przygotowanie mieszkańców Europy do działania w sytuacjach zagrożenia. Projekt został przedstawiony 14 maja 2026 roku podczas wydarzenia w JAMMAS Conference Center pod Warszawą.

Główna idea KWTD jest prosta: obywatel powinien nie tylko otrzymać informację, że coś się wydarzyło, ale także wiedzieć, co zrobić dalej. W praktyce oznacza to przejście od biernego odbiorcy komunikatów alarmowych do osoby, która rozumie podstawowe procedury, potrafi zachować spokój i podejmuje działania wspierające bezpieczeństwo własne, rodziny oraz najbliższego otoczenia.

Twórcy projektu zwracają uwagę, że Europa nadal nie jest wystarczająco przygotowana na poważne kryzysy. W wielu państwach powstają poradniki bezpieczeństwa, kampanie informacyjne i systemy alertów. To potrzebne narzędzia, ale same w sobie nie budują trwałych nawyków. Broszura przeczytana raz, nawet jeśli zawiera wartościowe instrukcje, z czasem traci praktyczne znaczenie. W sytuacji stresu człowiek nie wraca pamięcią do dokumentu, który kilka miesięcy wcześniej odłożył do szuflady. Działa na podstawie tego, co ma przećwiczone i utrwalone.

„Do lata 2026 roku przeciętny czytelnik będzie pamiętał mniej niż jedną czwartą tego, co było w Poradniku Bezpieczeństwa. To nie jest krytyka książki — to fakt dotyczący ludzkiego mózgu.”

Alesia Shcharbina, CEO FANDS, Co-founder Jenzi

Dlatego KWTD proponuje inne podejście do edukacji kryzysowej. Zamiast jednorazowego kontaktu z informacją platforma ma wspierać regularną naukę, krótkie powtórki i stopniowe budowanie odruchów. Bezpieczeństwo ma stać się codzienną kompetencją, podobną do znajomości języka obcego, obsługi narzędzi cyfrowych czy podstawowej pierwszej pomocy. Nie chodzi o życie w lęku, ale o praktyczną gotowość.

„Jeśli chcecie, żeby to pokolenie coś wiedziało, to coś musi żyć w tym samym środowisku, w którym żyje ich TikTok, ich bank, ich Spotify. W przeciwnym razie dla nich to po prostu nie istnieje.”

Vera Gritsel, CPO & Co-founder, Jenzi

Jednym z najważniejszych fundamentów projektu jest doświadczenie Ukrainy. Pełnoskalowa rosyjska inwazja 24 lutego 2022 roku pokazała, jak szybko może dojść do przeciążenia państwowych struktur, gdy miliony ludzi jednocześnie próbują ratować siebie, swoje rodziny i dorobek życia. W pierwszych godzinach wojny przeciążone były linie alarmowe, drogi, stacje paliw, bankomaty, hotele i przejścia graniczne. Ludzie podejmowali decyzje logiczne z indywidualnego punktu widzenia — wyjechać, znaleźć bezpieczne miejsce, zdobyć paliwo, gotówkę i schronienie. Jednak w skali całego kraju te decyzje zaczęły generować chaos i dodatkową presję na system.

To doświadczenie jest dla Europy szczególnie ważne, ponieważ pokazuje, że brak przygotowania ludności cywilnej może stać się jednym z czynników pogłębiających kryzys. Państwo nie jest w stanie skutecznie reagować, jeśli ogromna liczba obywateli jednocześnie działa bez koordynacji, bez wiedzy i bez jasnego planu. Przygotowany obywatel nie zastępuje służb, ale zmniejsza obciążenie systemu i pomaga utrzymać podstawowy porządek w pierwszych godzinach zagrożenia.

W Ukrainie jednym z przykładów praktycznej reakcji na kryzys była platforma „Prykhystok”, która pomagała łączyć osoby potrzebujące schronienia z tymi, którzy mogli je zaoferować. Ten przykład pokazał, że technologia może odgrywać ważną rolę w zarządzaniu kryzysem. Jednocześnie ujawnił jeszcze ważniejszą lekcję: narzędzia cyfrowe są najbardziej skuteczne wtedy, gdy społeczeństwo jest przygotowywane wcześniej, a nie dopiero po rozpoczęciu katastrofy.

KWTD ma wykorzystać te doświadczenia w warunkach europejskich. Platforma ma uczyć użytkowników, jak reagować w różnych scenariuszach: podczas blackoutu, pożaru, powodzi, ewakuacji, alarmu, utraty łączności, cyberataku, incydentu terrorystycznego, zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiacyjnych, nuklearnych oraz innych sytuacji nadzwyczajnych. Zakres tematyczny ma być szeroki, ale sposób podania wiedzy — prosty, praktyczny i zrozumiały.

Projekt opiera się na trzech głównych filarach: edukacji, prowadzeniu i koordynacji. Edukacja oznacza krótkie lekcje, scenariusze decyzyjne, testy, fiszki i materiały wideo, które pomagają utrwalać wiedzę krok po kroku. Prowadzenie oznacza dostęp do konkretnych instrukcji wtedy, gdy zagrożenie już występuje. Koordynacja oznacza przygotowanie obywateli tak, aby ich działania były bardziej przewidywalne, spokojne i pomocne dla całego systemu.

Bardzo ważnym elementem KWTD jest tryb offline. Twórcy projektu zakładają, że aplikacja powinna działać również wtedy, gdy nie ma internetu, sieć komórkowa jest przeciążona albo brakuje prądu. To podejście wynika z prostego faktu: w kryzysie dostęp do informacji często pogarsza się dokładnie wtedy, gdy informacja jest najbardziej potrzebna. Dlatego instrukcje, plany rodzinne, najważniejsze procedury i materiały edukacyjne powinny być dostępne także bez połączenia z siecią.

KWTD odpowiada również na realia współczesnej Europy, w której społeczeństwa są wielojęzyczne i mobilne. W Polsce mieszkają miliony osób o różnym pochodzeniu, w tym Ukraińcy, Białorusini, Niemcy, Brytyjczycy i obywatele innych państw. Podobnie wygląda sytuacja w wielu krajach Unii Europejskiej. Kryzys nie wybiera ludzi według języka, którym się posługują. Dlatego instrukcje bezpieczeństwa muszą być dostępne w formie zrozumiałej dla różnych grup mieszkańców.

Twórcy KWTD podkreślają, że platforma nie ma zastępować państwowych systemów ostrzegania, kursów pierwszej pomocy, szkoleń specjalistycznych ani pracy służb ratunkowych. Ma być warstwą uzupełniającą — codziennym narzędziem utrwalania wiedzy i praktycznym przewodnikiem w sytuacjach nagłych. System alarmowy informuje o zagrożeniu. KWTD ma pomóc obywatelowi zrozumieć, jak zachować się po otrzymaniu takiej informacji.

W dłuższej perspektywie projekt może stać się częścią szerszej infrastruktury odporności społecznej. Platforma może być rozwijana w kierunku integracji z lokalnymi mapami ryzyka, bazami schronów, systemami ostrzegania, informacjami o zagrożeniach regionalnych i publicznymi usługami bezpieczeństwa. Dzięki temu wiedza użytkownika mogłaby być nie tylko ogólna, ale także dopasowana do kraju, miasta i najbliższego otoczenia.

Istotnym założeniem KWTD jest także rozwój społeczności eksperckiej. Do współpracy mogą dołączać ratownicy medyczni, lekarze, strażacy, psychologowie, instruktorzy, specjaliści cyberbezpieczeństwa, wojskowi oraz praktycy reagowania kryzysowego. Ich wiedza może zostać przekształcona w krótkie i dostępne moduły edukacyjne, które trafią do szerokiego grona odbiorców.

Przesłanie projektu jest jasne: odporność państwa zaczyna się również od przygotowania obywateli. Człowiek, który wie, co robić, rzadziej panikuje, sprawniej chroni bliskich, nie przeciąża niepotrzebnie służb i może pomóc innym. W skali całego społeczeństwa takie umiejętności mogą mieć ogromne znaczenie.

KWTD chce budować w Europie kulturę przygotowania — nie opartą na strachu, lecz na odpowiedzialności, regularnej edukacji i praktycznych nawykach. W świecie, w którym kryzysy mogą pojawić się nagle, sama informacja o zagrożeniu nie wystarcza. Potrzebna jest wiedza, która zostaje w głowie i pomaga działać wtedy, gdy liczą się minuty.

Prelegenci:

1. Jakub Jastrzębski — Specjalista ds. sprzedaży B2B/B2C i rozwoju szkoleń, CSJ - Centrum Strzeleckie Jammas

2. Dmytro Dokimchuk — Operations Director, CENTRUM ROZWOJU I BEZPIECZEŃSTWA "BERSERK"

3. Alesia Shcharbina — CEO FANDS, Co-founder Jenzi

4. Vera Gritsel — CPO & Co-founder Jenzi

5. Denis Sviridov — Instruktor PZSS, trener ośrodka CENTRUM ROZWOJU I BEZPIECZEŃSTWA "BERSERK", członek IPSC, FUNDACJA SVIRIDOVA

Project - KWTD

Organizatorzy:

• FUNDACJA SVIRIDOVA

• Berserk

• CSJ - Centrum Strzeleckie Jammas

• Jenzi

• FANDS