Ponad 1 mld zł z programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027 trafi na działania związane z bezpieczeństwem i odpornością regionu. Decyzję o zmianach w programie zatwierdziła 25 lutego 2026 r. Komisja Europejska. Nowe środki obejmują m.in. inwestycje w infrastrukturę krytyczną, systemy wodne, sektor obronny oraz szkolenia związane z bezpieczeństwem cywilnym.

Zmiana programu została przygotowana przez Województwo Lubelskie w grudniu 2025 roku. Dokument trafił do Komisji Europejskiej po czterech latach wojny trwającej za wschodnią granicą. W nowej wersji programu ponad 10 procent całej alokacji przeznaczono na działania związane z bezpieczeństwem i obronnością.

– Bardzo się cieszę, że Komisja Europejska pozytywnie odpowiedziała na naszą prośbę, aby dokonać zmian w programie i część wdrażanych Funduszy Europejskich przekierować na wzmocnienie tak wrażliwych obszarów, jak bezpieczeństwo i obronność. Jestem przekonany, że te środki będą skutecznie wykorzystane przez nasz region – powiedział marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski.

Pięć nowych priorytetów programu

Zmiany w programie oznaczają uruchomienie pięciu nowych obszarów wsparcia. Łącznie przewidziano na nie 250 mln euro, czyli ponad miliard złotych.

Pierwszy z nich dotyczy przemysłu obronnego. Na rozwój zdolności produkcyjnych i usługowych firm działających w sektorze bezpieczeństwa przeznaczono 30 mln euro. Wsparcie obejmie także przedsiębiorstwa tworzące rozwiązania o podwójnym zastosowaniu, wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym.

Kolejny priorytet obejmuje bezpieczeństwo wodne. Na inwestycje w tym obszarze zaplanowano prawie 35 mln euro. Środki mogą zostać przeznaczone na budowę lub modernizację ujęć wody, stacji uzdatniania, sieci wodociągowych i kanalizacyjnych czy oczyszczalni. Program przewiduje też doposażenie infrastruktury w systemy zwiększające jej niezawodność i cyberbezpieczeństwo.

Największa pula środków została zapisana w priorytecie odporna infrastruktura krytyczna. Na ten cel przeznaczono ponad 125 mln euro. Finansowanie obejmuje między innymi inwestycje w infrastrukturę szpitali oraz ratownictwa medycznego, a także wyposażenie magazynów na potrzeby sytuacji kryzysowych.

Program przewiduje także środki na działania społeczne. W ramach priorytetu obronność i bezpieczeństwo z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus zaplanowano ponad 49 mln euro na szkolenia i aktywizację zawodową osób bez pracy w obszarach związanych z bezpieczeństwem i gotowością cywilną.

Piąty priorytet obejmuje dekarbonizację. Na szkolenia i działania związane z transformacją energetyczną przeznaczono prawie 10 mln euro.

Wyższe dofinansowanie i nowe zaliczki

Zmiany w programie oznaczają także nowe zasady finansowania projektów. Maksymalny poziom dofinansowania może wzrosnąć z 85 do 95 procent kosztów kwalifikowalnych.

Program przewiduje również dodatkowe zaliczki. W 2026 roku ma zostać wypłacona jednorazowa zaliczka w wysokości 9,5 procent środków programu, czyli około 231 mln euro. Dla nowych priorytetów przewidziano osobną zaliczkę w wysokości 20 procent ich alokacji, co oznacza prawie 50 mln euro.

Zmieni się także termin kwalifikowalności wydatków. Zostanie wydłużony o rok – z 31 grudnia 2029 r. do 31 grudnia 2030 r.

Nabory jeszcze w tym roku

Obecnie trwają przygotowania do uruchomienia pierwszych konkursów. Nabory w nowych obszarach wsparcia mają zostać ogłoszone w II kwartale 2026 roku. W tym czasie aktualizowany będzie również szczegółowy opis priorytetów programu oraz kryteria wyboru projektów.