W Łabuniach archeolodzy odkryli ślady osady sprzed wieków. To jedno z najstarszych miejsc osadnictwa w regionie

Na trasie budowy drogi ekspresowej S17 pod Zamościem archeolodzy natknęli się na wyjątkowe znalezisko. W miejscowości Łabunie, w miejscu planowanej inwestycji drogowej, odkryto relikty średniowiecznej osady. Eksperci mówią o przełomie w badaniach nad historią osadnictwa w regionie. Na terenie prawie 3 hektarów przebadano już ponad 220 obiektów archeologicznych. Większość pochodzi z XIV–XV wieku.

Odkrycie średniowiecznej osady podczas budowy drogi ekspresowej

Wykopaliska prowadzone są w związku z realizacją szóstego odcinka drogi ekspresowej S17 Piaski–Hrebenne, pomiędzy węzłami „Zamość Wschód” i „Zamość Południe”. Już jesienią 2024 roku, przed rozpoczęciem robót drogowych, ruszyły szeroko zakrojone badania archeologiczne. Obszar prac objął działki położone w dolinie rzeki Łabuńki – na terenie stanowiska oznaczonego jako AZP 90-89/9-8. Miejsce to, znane z wcześniejszych badań powierzchniowych, figuruje w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków jako chronione stanowisko archeologiczne.

Potwierdzenie istnienia osady z późnego średniowiecza

Według informacji przekazanych przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, w Łabuniach udało się zidentyfikować fragmenty osady z późnego średniowiecza. Znaleziska pochodzą głównie z XIV i XV wieku. Archeolodzy zarejestrowali 220 obiektów o różnym przeznaczeniu – od domostw, przez jamy gospodarcze, po pojedyncze dołki konstrukcyjne.

Najciekawszym odkryciem jest średniowieczna studnia o drewnianej konstrukcji, która zachowała się w bardzo dobrym stanie. W sąsiedztwie odnaleziono fragmenty ceramiki, kości zwierzęce, narzędzia krzemienne, a także wyroby z kości – szpilę, szydło i kamienne żarno. Według badaczy, skala i charakter znalezisk jednoznacznie wskazują na istnienie osady o trwałej zabudowie.

Powierzchnia badań większa niż planowano. Prace będą kontynuowane w 2025 roku

Pierwotnie zakładano przebadanie powierzchni 110 arów. Jednak szybko okazało się, że stanowisko jest znacznie rozleglejsze, niż przypuszczano. W efekcie badania rozszerzono o kolejne 183 ary, co łącznie dało niemal 3 hektary eksplorowanego terenu.

W 2024 roku pracami kierował archeolog mgr Przemysław Szelest, a obecnie kontynuuje je mgr Elżbieta Peplińska. Badania realizowane są przez firmę APB Thor Sp. z o.o. z Gniezna na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie. Prace odbywają się na podstawie decyzji konserwatorskiej.

Nowe ustalenia mogą zmienić spojrzenie na początki Łabuń

Z dotychczasowych ustaleń wynika, że odkryta osada może być najstarszym miejscem historycznego osadnictwa na terenie dzisiejszych Łabuń. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości w dokumentach pisanych pochodzi z 1428 roku. Znaleziska z wykopalisk pozwalają jednak przypuszczać, że osadnictwo na tym terenie rozpoczęło się wcześniej.

Zdaniem specjalistów, odkrycie może znacząco poszerzyć wiedzę o przeszłości regionu i wpłynąć na przyszłe badania nad średniowiecznym osadnictwem w południowej części województwa lubelskiego.

Dziedzictwo odkryte przy okazji inwestycji drogowej

Badania archeologiczne prowadzone przy okazji dużych inwestycji infrastrukturalnych, takich jak budowa dróg, coraz częściej przynoszą nowe, cenne informacje o przeszłości. Przypadek Łabuń pokazuje, jak duże znaczenie mają obowiązkowe prace wykopaliskowe w ramach ochrony dziedzictwa kulturowego. Dzięki nim możliwe jest nie tylko dokumentowanie, ale też głębsze zrozumienie historii regionu.

Wyniki badań z Łabuń mają znaczenie zarówno dla archeologii, jak i lokalnej tożsamości. Odkrycie średniowiecznej osady pod Zamościem to nie tylko wydarzenie naukowe – to także przypomnienie o bogatej i ciągle odkrywanej historii ziemi lubelskiej.