Zabytki Azji Centralnej trafiają do cyfrowego świata, a za częścią tej pracy stoją naukowcy Politechniki Lubelskiej. Zespół Lab 3D od lat skanuje w Uzbekistanie i Kirgistanie obiekty związane z dziedzictwem Jedwabnego Szlaku. Efekty można oglądać online na portalu 3D Digital Silk Road, który odwiedzili użytkownicy z ponad 170 krajów.

Politechnika Lubelska przedłużyła umowy o współpracy naukowej z uczelniami z Uzbekistanu i Kirgistanu. Chodzi o National University of Uzbekistan, Urgench State University Named After Abu Rayhan Biruni, Chirchik State Pedagogical University oraz Kyrgyz State Technical University im. I. Razzakova.

To partnerstwo trwa od 2015 roku. Przez ten czas naukowcy z Lublina rozwijali wspólne badania, wyjeżdżali na ekspedycje i tworzyli cyfrową dokumentację obiektów, które są ważną częścią dziedzictwa kulturowego Azji Centralnej.

Lubelski zespół skanuje zabytki w Azji Centralnej

Za projektem stoi Lab 3D działający w Katedrze Informatyki Politechniki Lubelskiej. Zespół zajmuje się cyfryzacją trójwymiarową obiektów materialnego dziedzictwa kulturowego. W jego pracy pojawiają się zarówno duże obiekty architektoniczne, ich bryły i wnętrza, jak i mniejsze eksponaty muzealne.

Badania prowadzone są przede wszystkim w Uzbekistanie i Kirgistanie. Dla studentów kierunków technicznych, informatycznych czy związanych z dziedzictwem kulturowym to dobry przykład projektu, w którym technologia wychodzi daleko poza laboratorium. Skanowanie 3D, fotogrametria i LiDAR służą tu dokumentowaniu miejsc, które leżą tysiące kilometrów od Lublina.

Współpraca rozpoczęła się od kontaktu z Uniwersytetem w Samarkandzie. Od 2017 roku członkowie naszego zespołu zaczęli regularnie wyjeżdżać do regionu, rozwijając kolejne projekty badawcze i szkoleniowe

Jak podkreśla prof. Jerzy Montusiewicz z Katedry Informatyki Politechniki Lubelskiej, tegoroczny wyjazd był już jedenastą wyprawą zespołu.

Od Doliny Fergańskiej po karawanseraj w górach

Podczas ostatnich prac naukowcy działali między innymi w Uzbekistanie, w Dolinie Fergańskiej. Skanowali tam lokalne dziedzictwo kulturowe oraz polonika, w tym cmentarz polskich żołnierzy armii generała Andersa.

Ekipa pracowała także w Kirgistanie. Tam jednym z obiektów był dobrze zachowany karawanseraj położony głęboko w górach, na wysokości 3200 metrów nad poziomem morza. To dawne miejsce postoju karawan przemieszczających się po Jedwabnym Szlaku.

Do dokumentacji badacze wykorzystują kilka technologii. Wśród nich są naziemne skanowanie laserowe, fotogrametria oraz LiDAR dostępny w iPhone’ach serii Pro, używany przy małych i średnich obiektach.

Korzystaliśmy m.in. z naziemnego skanowania laserowego, fotogrametrii polegającej na wykonywaniu licznej serii zdjęć 2D służących do generowania modeli 3D oraz technologii LiDAR dostępnej w iPhonach serii Pro przeznaczonej do skanowania małych i średnich obiektów

Cyfrowy Jedwabny Szlak oglądany na całym świecie

Jednym z najważniejszych efektów tej współpracy jest portal 3D Digital Silk Road. Serwis odwiedziło już ponad półtora miliona użytkowników z ponad 170 krajów.

Na stronie publikowane są informacje o wyprawach, miejscach badań oraz interaktywne modele 3D. Obiekty można oglądać, obracać i skalować, dzięki czemu cyfrowa dokumentacja działa jak otwarte archiwum zabytków Azji Centralnej. Portal zawiera także panoramy dookolne i opisy w czterech językach.

Umieszczamy na nim informacje o tym, co robimy, gdzie jeździmy, ale przede wszystkim interaktywne modele 3D, które można oglądać, obracać, skalować i w ten sposób zapoznawać się z tymi obiektami, z kulturą materialną tego regionu

Nowe dane trafią do cyfrowych modeli

Po ostatniej wyprawie naukowcy mają do opracowania 40 GB skanów i 60 GB fotografii. Materiały posłużą do dalszych badań nad cyfrowymi bliźniakami obiektów dziedzictwa kulturowego.

Zespół przygotowuje także publikacje naukowe i nowe modele, które mają trafić na portal. W dotychczasowych ekspedycjach badawczych uczestniczyło już 20 osób z Katedry Informatyki Politechniki Lubelskiej.

Dla lubelskiej uczelni to przykład międzynarodowej współpracy, która łączy informatykę, historię, dokumentację zabytków i pracę terenową. Z Lublina do Azji Centralnej prowadzi tu bardzo konkretna ścieżka: przez skanery, zdjęcia, modele 3D i cyfrowe archiwum dostępne dla odbiorców z wielu krajów.