Dr Sara Janowska z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie zdobyła Thumbay International Research Grant 2026. Finansowanie trafi na badania nad nowymi cząsteczkami, które mogą pomóc w poszukiwaniu leku przeciwnowotworowego. Projekt potrwa dwa lata i będzie realizowany we współpracy z naukowcami ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Grant dla badaczki z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Dr Sara Janowska, adiunkt w Katedrze i Zakładzie Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, została laureatką Thumbay International Research Grant 2026. Wyróżnienie przyznaje Gulf Medical University ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Grant dotyczy obszaru odkrywania i rozwoju nowych leków. W przypadku lubelskiej badaczki finansowanie pozwoli rozpocząć projekt pod nazwą „Hybrydyzacja metforminy z 1,2,4-triazolem: kompleksowa ocena nowych hybryd poprzez syntezę, charakterystykę oraz badania przesiewowe aktywności przeciwnowotworowej”.

Metformina w centrum badań nad nowymi cząsteczkami

Punktem wyjścia do badań jest metformina, lek powszechnie stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Naukowcy od pewnego czasu przyglądają się jej szerzej, ponieważ prace badawcze wskazują na jej wielokierunkowe działanie, w tym potencjał przeciwnowotworowy.

Jak wyjaśnia dr Sara Janowska, zainteresowanie metforminą wynika z jej wpływu na metabolizm cukru oraz procesy metaboliczne zachodzące w mitochondriach komórek nowotworowych. Komórki nowotworowe mają zmieniony metabolizm glukozy, dlatego metformina silniej oddziałuje na pracę ich mitochondriów.

Metformina jest lekiem powszechnie wykorzystywanym w leczeniu cukrzycy typu 2. W ostatnim czasie pojawia się bardzo dużo prac badawczych, które wskazują na jej wielokierunkowe działanie, w tym na jej potencjał przeciwnowotworowy, który jest związany z tym, że wpływa ona na metabolizm cukru i na procesy metaboliczne przebiegające w mitochondriach komórek nowotworowych.

Sama metformina w obecnej postaci daje zbyt słaby efekt, by stosować ją jako lek przeciwnowotworowy. Zespół chce więc sprawdzić, czy zmiany w jej strukturze chemicznej zwiększą ten potencjał.

Mamy jednak nadzieję, że jeśli zmodyfikujemy metforminę pod kątem strukturalnym, to sprawimy, że jej potencjał przeciwnowotworowy wzrośnie. Modyfikacje chemiczne powinny również sprawić, że te cząsteczki będą lepiej przekraczać barierę krew-mózg i tym samym będą lepiej docierać do komórek nerwowych.

Projekt potrwa dwa lata i obejmie trzy etapy

Badania prowadzone przez dr Sarę Janowską zostały zaplanowane na dwa lata. Projekt będzie realizowany razem z badaczami ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich i obejmie trzy główne części.

Najpierw powstaną nowe pochodne metforminy. Naukowcy zaprojektują cząsteczki, przeprowadzą ich syntezę, opiszą właściwości fizykochemiczne i wykonają pomiary potwierdzające, czy synteza przebiegła zgodnie z założeniami.

Kolejny etap to testy biologiczne in vitro. Badacze sprawdzą potencjał przeciwnowotworowy nowych cząsteczek, przeprowadzą testy cytotoksyczności i porównają ich działanie na liniach komórkowych nowotworowych oraz prawidłowych.

Trzecia część badań skupi się na wpływie nowych cząsteczek na komórki nerwowe. W tym obszarze zespół będzie analizował potencjał neuroprotekcyjny, metabolizm tryptofanu oraz wpływ na szlak kynureninowy.

Punktem wyjścia będzie zaprojektowanie i synteza pochodnych metforminy, czyli będziemy projektować nowe cząsteczki, następnie je syntezować i opisywać ich fizykochemię oraz przeprowadzać pomiary żeby potwierdzić, czy ta synteza się powiodła.

Międzynarodowa współpraca zaczęła się od pomysłu z ubiegłego roku

Koncepcja projektu pojawiła się we wrześniu ubiegłego roku. Później trwały prace nad kolejnymi wersjami wniosku, który został złożony późną jesienią. Ważnym etapem było nawiązanie współpracy z Gulf Medical University, ponieważ grant zakłada wspólne działania uczelni.

Dr Sara Janowska podkreśla, że przy przygotowaniu wniosku korzystała ze wsparcia prof. Moniki Wujec, swojego byłego promotora. Od strony formalnej, przy nawiązaniu współpracy międzynarodowej i projektowaniu badań biologicznych, pomagała jej prof. Ewa Urbańska, obecna przełożona badaczki.

Zarówno moja praca, jak i zaangażowanie osób, które mnie, jako młodego badacza, wspierały w tej drodze, doprowadziły do złożenia dokumentów grantowych w rozbudowanej i ostatecznej formie, a teraz w czerwcu dostaliśmy potwierdzenie, że projekt uzyskał finansowanie.

Dla lubelskiej badaczki grant oznacza rozpoczęcie intensywnych, dwuletnich badań. Ich efektem może być ważny krok w poszukiwaniu nowych cząsteczek o potencjale przeciwnowotworowym.

Otrzymanie grantu to nie tylko duża ulga i radość, ale też mobilizacja do podjęcia wyzwania jakim będą dwa lata intensywnej pracy badawczej.