Dzięki warsztatom zorganizowanym w ramach III Lubelskich Dni Integracji osoby niewidome i słabowidzące mogły dosłownie „dotknąć” architektury i historii. Spotkanie odbyło się na Politechnice Lubelskiej, gdzie udostępniono im specjalnie zaprojektowane modele 3D zabytków i przedmiotów historycznych, dostosowane do poznawania przez zmysł dotyku.

Modele 3D przybliżają niewidomym świat architektury i historii

Wśród prezentowanych modeli znalazły się m.in. Pałac w Kozłówce, nieistniejąca już wieża ciśnień z Lublina, budynek Cen-Tech Politechniki Lubelskiej, fragment ceramicznego dzbanka z XII wieku z Samarkandy oraz czołg T-34-85. Modele zostały przeskalowane, opisane alfabetem Braille’a, a część wyposażona w audiodeskrypcję.

– Osoba niewidoma stojąca przed dużym budynkiem nie ma możliwości wyobrażenia sobie jego kształtu. Dotknięcie ściany nic jej nie mówi. Model 3D pozwala "objąć" cały obiekt dłonią i realnie go poznać – tłumaczy prof. Jerzy Montusiewicz z Katedry Informatyki Politechniki Lubelskiej.

Zabytki i technika przedstawione przez dotyk i dźwięk

Każdy model zawiera napisy w alfabecie Braille’a, które pozwalają użytkownikowi samodzielnie przeczytać, z jakim obiektem ma do czynienia.

– Mamy tu np. fragment dzbanka z XII wieku z miasta Afrasyab, zniszczonego przez Czyngis-chana. Napisy informują o jego pochodzeniu i historii – mówi profesor.

W przypadku modelu nieistniejącej już wieży ciśnień z Lublina, uczestnicy mogli jednocześnie dotykać modelu i słuchać audiodeskrypcji. Modele wzbogacone o dźwięk umożliwiają pełniejsze poznanie przedstawionych obiektów. Tak działa m.in. model czołgu T-34-85, w którym można poruszać wieżyczką i poznać szczegóły jego konstrukcji oraz historii – wszystko to bez przewodów i w kompaktowej, łatwej do obsługi formie.

Precyzyjne odwzorowanie dzięki cyfrowemu modelowaniu i skanowaniu 3D

Proces przygotowania modeli to żmudna i precyzyjna praca. Jak wyjaśnia dr Marcin Barszcz z Katedry Informatyki PL, istnieją dwie główne metody. Pierwsza polega na modelowaniu komputerowym na podstawie zdjęć, wymiarów i dokumentacji – każdy szczegół, nawet najmniejszy, musi być dokładnie odwzorowany. Druga to skanowanie 3D, które pozwala przekształcić obiekt w cyfrową chmurę punktów, a następnie stworzyć gotowy do druku model.

– Dzięki temu można dodać lub uprościć detale, by końcowy wydruk był czytelny dotykowo i jednocześnie oddawał charakter obiektu – mówi naukowiec.

Studenci pod wrażeniem możliwości dotykowego poznawania architektury

W warsztatach uczestniczyli także studenci informatyki z Politechniki Lubelskiej, którzy mogli samodzielnie sprawdzić działanie modeli.

– Można naprawdę poczuć, jak zaprojektowano dany obiekt – podkreśla Jakub Król. – Tekstura ścian, detale – to robi ogromne wrażenie. Dla osób niewidomych to z pewnością wyjątkowe doświadczenie.

Z kolei Sylwia Krzysztoń zwróciła uwagę na dokładność odwzorowania modeli: – Każdy element jest wyczuwalny. Takie rozwiązania powinny być szerzej dostępne, bo dają możliwość poznania architektury osobom, które do tej pory nie mogły jej doświadczyć.

Warsztaty pokazują, jak nowoczesna technologia wspiera dostępność i sprzyja realnej integracji. Modele 3D tworzone na Politechnice Lubelskiej to narzędzie edukacyjne, które pozwala osobom niewidomym poznawać świat w nowy sposób. Inżynierowie i naukowcy z Lublina rozwijają rozwiązania, które otwierają nowe możliwości dla wszystkich, niezależnie od ograniczeń.