W poniedziałek 9 marca 2026 roku w Centrum Spotkania Kultur w Lublinie wystąpi jeden z najbardziej znanych polskich pianistów jazzowych – Leszek Możdżer. Artysta zaprezentuje solowy program na dwa instrumenty, w tym na niezwykły fortepian strojony w systemie dziesiętnym. Koncert w Sali Operowej CSK potrwa od 18.00 do 19.30.

Wieczór z muzyką wykonywaną na dwóch różnych fortepianach

Podczas koncertu pianista zagra na dwóch instrumentach. Jeden z nich działa w znanym systemie strojenia używanym w większości muzyki. Drugi to fortepian dekafoniczny, w którym oktawa ma dziesięć dźwięków zamiast dwunastu.

Taka zmiana wpływa na brzmienie instrumentu i sposób budowania harmonii. Dzięki temu muzyka może zabrzmieć inaczej niż w tradycyjnym systemie stosowanym w muzyce klasycznej i jazzowej.

Początek projektu i współpraca z naukowcami

Pomysł stworzenia fortepianu dekafonicznego zaczął się rozwijać w 2023 roku. Wtedy profesor Paweł Nurowski, organizator matematycznej konferencji „Grieg meets Chopin – Warsaw meeting on geometric methods in science”, skontaktował się z Leszkiem Możdżerem.

Pianista od dawna rozważał budowę instrumentu strojonego w systemie dziesiętnym. Do realizacji pomysłu potrzebny był zespół specjalistów. W projekcie uczestniczyli naukowcy, konstruktorzy oraz matematycy, którzy przygotowali specjalną tabelę strojenia dla stroiciela fortepianu.

Dlaczego większość muzyki ma dwanaście dźwięków w oktawie

Współczesna muzyka tonalna opiera się na systemie równomiernie temperowanym. W tym układzie oktawa dzieli się na dwanaście dźwięków. System ten funkcjonuje w muzyce od stuleci.

Jednym z najważniejszych dzieł związanych z tym sposobem strojenia jest cykl „Das wohltemperierte Klavier” Jana Sebastiana Bacha. Kompozytor napisał preludia i fugi we wszystkich tonacjach, co potwierdziło możliwości tego systemu.

Nowy instrument i inne spojrzenie na harmonię

Fortepian dekafoniczny zmienia liczbę klawiszy w oktawie z dwunastu na dziesięć. Taka konstrukcja daje inne relacje między dźwiękami i pozwala inaczej budować napięcia harmoniczne.

Instrument powstał dzięki współpracy pianistów, naukowców oraz fortepianmistrzów. Choć działa według podobnych zasad rezonansu jak tradycyjny fortepian, jego brzmienie opiera się na innym podziale dźwięków.

Leszek Możdżer wykorzystuje ten instrument, aby poszukiwać nowych relacji między dysonansem i konsonansem oraz sprawdzić, jak zmienia się muzyka w systemie dziesiętnym.

Informacje dla publiczności

Leszek Możdżer Solo – Koncert na dwa fortepiany odbędzie się 9 marca 2026 roku w Sali Operowej Centrum Spotkania Kultur w Lublinie. Koncert zaplanowano w godzinach 18.00–19.30.

Bilety kosztują 230 zł, 220 zł, 210 zł, 200 zł oraz 190 zł. Wejściówki dostępne są w kasie CSK oraz w sprzedaży internetowej na stronie bilety.csklublin.pl.