We wtorek przy Grodzkiej 21 będzie rozmowa o listach, pamiętnikach i tym, jak osobiste zapisy wracają dziś do obiegu. Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” zaprasza na spotkanie poświęcone Archiwum Kobiet, badaniom autobiograficznym, life writing i sposobom rozumienia przeszłości przez prywatne dokumenty.

Spotkanie w sali czarnej

Wydarzenie odbędzie się 26 maja 2026 roku o godz. 18:00 w sali czarnej Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” przy ul. Grodzkiej 21 w Lublinie.

Rozmawiać będą Monika Rudaś-Grodzka i Jolanta Żyndul. Spotkanie poprowadzi Jolanta Sienkiewicz-Prochowicz.

Temat prowadzi przez działalność Archiwum Kobiet, wyzwania związane z taką pracą oraz przyszłość badań autobiograficznych. W centrum znajdą się dwa teksty źródłowe wydane w serii Archiwum Kobiet przez Instytut Badań Literackich PAN.

Dwie książki, dwa osobiste zapisy

Punktem odniesienia będą „Listy Marii Konopnickiej do Nikodema Erazma Iwanowskiego 1887-1889” oraz „Pamiętnik masażystki 1894-1916” Marii Jadwigi Strumff.

To materiały, które pozwalają wejść w prywatny zapis relacji, codzienności i doświadczeń kobiet. Bez wielkich deklaracji, za to przez listy, pamiętnik, biograficzne szczegóły i dokumenty, które po latach trafiają do czytelników w opracowanej edycji.

Konopnicka w zachowanych listach

Edycja listów Marii Konopnickiej zawiera 23 listy kierowane do Nikodema Erazma Iwanowskiego. Obejmują lata 1887-1889. Pierwszy list jest datowany na 28 kwietnia 1887 roku, ostatni na 16 marca 1889 roku.

Oryginały znajdują się w Litewskim Archiwum Literatury i Sztuki, a ich kopie przechowywane są w Bibliotece Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich w Wilnie.

Nie zachowały się listy Iwanowskiego do poetki. Z tego powodu książkę uzupełniają aneksy dotyczące Iwanowskiego, które pomagają odtworzyć kontekst znajomości Konopnickiej z jej przyjacielem ze Żmudzi.

Pamiętnik Marii Jadwigi Strumff

Druga publikacja prowadzi do Warszawy końca XIX wieku. Maria Jadwiga Strumff, żyjąca w latach 1856-1940, zostawiła autobiograficzny zapis obejmujący kilkanaście lat.

Strumff pochodziła z rodziny inteligenckiej. Jej ojciec, Stanisław Szancer, był lekarzem praktykującym w Piotrkowie Trybunalskim. Po porzuceniu przez męża, mając czworo dzieci, zaczęła pracować jako masażystka.

W pamiętniku opisywała kontakty z pacjentkami, obyczajowość Warszawy z końca XIX wieku, swoje historie miłosne z kobietami, życie emocjonalne, tożsamość i sytuację kobiet.

Punktem wyjścia spotkania będą dwie edycje z serii Archiwum Kobiet wydawanej przez Instytut Badań Literackich PAN.

Dla czytelników historii osobistych

Spotkanie może zainteresować osoby, które śledzą literaturę dokumentu osobistego, historię kobiet, archiwa, pamiętniki i korespondencję. To także propozycja dla tych, którzy lubią rozmowy o książkach osadzonych w konkretnych źródłach.

Organizatorem wydarzenia jest Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. Spotkanie odbędzie się we wtorek, 26 maja, o godz. 18:00, w sali czarnej przy ul. Grodzkiej 21.