Cykl wydarzeń organizują wspólnie Pracownia Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMCS, Muzeum Józefa Czechowicza, Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej, Instytut Europy Środkowej, Teatr Stary w Lublinie oraz Instytut Literacki „Kultura”. Wspólnie zapraszają mieszkańców Lublina na trzydniowy program wydarzeń naukowych i kulturalnych poświęconych spuściźnie Jerzego Giedroycia i jego dziełu.

Wernisaż wystawy w Muzeum Józefa Czechowicza

21 października o godz. 17:00 w Muzeum Józefa Czechowicza przy ul. Złotej 3 odbędzie się wernisaż wystawy „Oddech wolności. ‘Kultura’ paryska w Lublinie”. Ekspozycja ukaże dorobek edytorski Lublina związany z Instytutem Literackim. Wśród zaproszonych gości, którzy zabiorą głos podczas otwarcia, znajdą się: prof. Iwona Hofman, dyr. Andrzej Peciak, prof. Zdzisław Kudelski, prof. Jan Pomorski, prof. Mirosław Filipowicz oraz red. dr Bogusław Wróblewski.

Sesje naukowe w Teatrze Starym – młodzi badacze i współcześni interpretatorzy

Następnego dnia, 22 października, Teatr Stary przy ul. Jezuickiej 18 stanie się miejscem dyskusji o dziedzictwie „Kultury” i myśli Jerzego Giedroycia. O godz. 15:00 rozpocznie się sesja „‘Kultura’ paryska w perspektywie młodych badaczy” z udziałem dr Agaty Janiak, prof. Pawła Panasa i dr. Jędrzeja Piekary. Spotkanie poprowadzi dr Agata Tatarenko.

O 16:15 zaprezentowane zostaną najnowsze publikacje Pracowni Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMCS oraz Instytutu Europy Środkowej, po czym uczestnicy będą mogli wziąć udział w krótkiej przerwie kawowej.

Oddech wolności – polityka, literatura i sztuka

O godz. 17:00 rozpocznie się sesja naukowa „Oddech wolności – polityka”, w której udział wezmą: Bogumiła Berdychowska, prof. Rafał Habielski, dyr. Basil Kerski, prof. Rafał Stobiecki i prof. Robert Traba. Dyskusję poprowadzi prof. Rafał Habielski.

Kolejnym punktem programu będzie sesja „Oddech wolności – literatura, sztuka”, która rozpocznie się o 18:15. Wystąpią: prof. Iwona Hofman, Birutė Jonuškaitė, prof. Paweł Rodak, prof. Mirosław Supruniuk i prof. Wioletta Wejs-Milewska. Spotkanie poprowadzi prof. Iwona Hofman.

Wręczenie Nagrody im. Jerzego Giedroycia na UMCS

Obchody zakończą się 23 października podczas uroczystej inauguracji roku akademickiego 2025/2026 na Wydziale Prawa i Administracji UMCS (pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5). W trakcie wydarzenia, które rozpocznie się o 11:00, zostanie wręczona Nagroda im. Jerzego Giedroycia – jedno z najważniejszych polskich wyróżnień naukowych przyznawanych za badania nad dziedzictwem paryskiej „Kultury” lub twórcze rozwijanie jej idei.

Dziedzictwo „Kultury” i rola Pracowni UMCS

Pracownia Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMCS od piętnastu lat zajmuje się badaniem dorobku paryskiej „Kultury” i Jerzego Giedroycia. Jej powstanie zainicjowała prof. Iwona Hofman, kierownik Pracowni, sekretarz Kapituły Nagrody im. Jerzego Giedroycia (od 2007 roku) i przewodnicząca Kapituły Stypendium im. Leopolda Ungera (od 2013 roku).

Nagroda im. Jerzego Giedroycia przyznawana jest od 2001 roku za naukowe badania nad dziedzictwem „Kultury” paryskiej lub kontynuowanie jej przesłania w dziedzinie nauki i kultury publicznej.

Honorowy patronat nad wydarzeniem

Obchody odbywają się pod patronatem honorowym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dr. inż. Marcina Kulaska, Prezydenta Miasta Lublin dr. Krzysztofa Żuka oraz Rektora UMCS prof. dr. hab. Radosława Dobrowolskiego.

Cykl „Oddech wolności. ‘Kultura’ paryska w Lublinie” to okazja, by przypomnieć, jak ogromny wpływ miała paryska „Kultura” na myślenie o Polsce i Europie Środkowej – i jak silnie jej idee pozostają obecne w Lublinie.