Kanapka kupiona podczas przerwy, kakao do śniadania, obiad w szkolnej stołówce – od września przy tych zwyczajnych punktach szkolnego dnia pojawią się nowe zasady. Od 1 września 2026 roku zmieniają się przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach oraz przedszkolach. Obejmą również placówki w Lublinie. Najbardziej widoczne będą zmiany w stołówkach, sklepikach i automatach z przekąskami.

Nowe regulacje precyzyjniej określają skład szkolnego menu oraz produkty, które mogą trafić do sprzedaży na terenie placówki. W jadłospisie mają być preferowane warzywa, strączki, produkty pełnoziarniste i woda. Zaostrzone limity dotyczą z kolei między innymi cukru w części produktów i napojów. Początek roku szkolnego może więc przynieść uczniom kilka kulinarnych niespodzianek.

Szkolny sklepik zostaje, ale jego półki będą wyglądały inaczej

Nowe przepisy wprowadzają zamknięty katalog grup żywności, które można sprzedawać dzieciom i młodzieży na terenie szkoły. Dotyczy to zarówno klasycznych sklepików i bufetów, jak i automatów stojących na korytarzach.

Na liście znalazły się między innymi kanapki, sałatki, owoce, warzywa, mleko i produkty mleczne, pieczywo, część produktów zbożowych, orzechy i nasiona, musy owocowe i warzywne, soki, woda oraz odpowiednio skomponowane koktajle. Przepisy uwzględniają też napoje roślinne i roślinne zamienniki produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12.

Sklepik szkolny wcale nie musi zamienić się w półkę z samymi owocami i wodą. W katalogu pozostaje choćby pieczywo cukiernicze spełniające określone limity, bezcukrowa guma do żucia czy gorzka czekolada zawierająca minimum 70 proc. kakao. Znika za to dawna, szeroka kategoria „inne”, która pozwalała wprowadzać do sprzedaży produkty o słabszym profilu żywieniowym.

Mniej cukru w szkolnych napojach

Zmianę łatwo będzie zauważyć przy napojach przygotowywanych na miejscu. W przypadku herbaty, kakao czy innych napojów sporządzanych w placówce maksymalna ilość dodanych cukrów wyniesie 5 g na 250 ml. Wcześniejszy limit był dwukrotnie wyższy.

Zaostrzone wymagania obejmują też część gotowych produktów. Dla produktów mlecznych, zbożowych oraz wybranych roślinnych zamienników ustalono między innymi limity zawartości cukrów. Szkolne sklepiki będą więc musiały dokładniej dobierać konkretny asortyment, zamiast opierać decyzję wyłącznie na nazwie produktu.

Soczewica, ciecierzyca i fasola częściej trafią na szkolny talerz

Najwięcej emocji może wzbudzić zmiana dotycząca obiadów. W tygodniowym jadłospisie ma pojawić się co najmniej jedna potrawa na bazie nasion roślin strączkowych, przygotowana bez produktów odzwierzęcych. W grę wchodzą między innymi fasola, soczewica, ciecierzyca, groch, soja czy bób.

Warto przy tym wyjaśnić jedno z uproszczeń, które pojawia się przy opisywaniu nowych przepisów. Regulacja nie oznacza obowiązkowego całkowicie wegańskiego obiadu raz w tygodniu w każdej stołówce. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wyjaśnia, że przy obiedzie dwudaniowym wymóg może spełnić jedna potrawa – na przykład zupa albo drugie danie. Pełny obiad oparty na produktach roślinnych pozostaje jedną z możliwych form ułożenia jadłospisu.

Zupy też dostają nowe zasady

Zmiany sięgają dalej niż jeden strączkowy punkt w menu. W pięciodniowym tygodniu co najmniej dwie zupy mają powstawać na wywarze warzywnym. W tygodniowym jadłospisie przewidziano także co najmniej porcję ryby, dwie porcje świeżego mięsa oraz maksymalnie dwie potrawy smażone.

Warzywa lub owoce mają pojawiać się przy każdym posiłku, z przewagą warzyw. Przepisy kierują też większą uwagę na produkty pełnoziarniste oraz przygotowywanie zup, sosów i potraw z naturalnych składników.

Więcej możliwości dla dzieci na diecie roślinnej

Rodzice dzieci korzystających z diety roślinnej znajdą w nowych zasadach ważną zmianę. Gdy stołówka podaje mięso, rybę albo danie zawierające produkty odzwierzęce, dla osób, które ich nie spożywają i zgłoszą taką potrzebę, przewidziana jest alternatywna potrawa roślinna.

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje, że zapotrzebowanie na posiłki wegetariańskie i wegańskie placówka może ustalić na podstawie deklaracji rodziców lub opiekunów. To pozwala lepiej dopasować szkolny obiad do sposobu żywienia dziecka.

Skąd tak duże zainteresowanie szkolnym menu?

Za zmianami stoją również dane dotyczące masy ciała najmłodszych. Wyniki szóstej rundy badania WHO COSI z lat 2022–2024 pokazują, że nadmierna masa ciała dotyczy 33 proc. polskich ośmiolatków, a otyłość 15 proc. Wśród chłopców odsetki są wyższe niż wśród dziewczynek.

Szkoła jest jednym z miejsc, w których dzieci regularnie jedzą przez sporą część roku. Ministerstwo Zdrowia chce więc zwiększyć udział produktów o wysokiej wartości odżywczej i ułatwić dostęp do wody, warzyw, owoców, ryb oraz strączków.

Co uczniowie w Lublinie mogą zauważyć po wakacjach?

Pierwsze różnice mogą być bardzo zwyczajne: mniej słodka herbata lub kakao, nowe pozycje w sklepiku, częstsze dania z soczewicą czy ciecierzycą, więcej zup na wywarze warzywnym albo roślinna alternatywa obiadu. Dokładny jadłospis nadal będzie zależał od konkretnej placówki, jej kuchni lub firmy cateringowej, lecz wszystkie muszą poruszać się w ramach nowych wymagań.

Nowe zasady zaczynają obowiązywać 1 września 2026 roku. Podstawą jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r., opublikowane w Dzienniku Ustaw pod pozycją 197. Początek roku szkolnego pokaże więc nowe podręczniki, plany lekcji i trochę inne menu na szkolnym korytarzu oraz w stołówce.