W niedzielę, 20 lipca, Lublin stanie się głównym miejscem obchodów 45. rocznicy Lubelskiego Lipca 1980 roku. To właśnie w regionie lubelskim rozpoczęła się fala strajków, która poprzedziła Sierpień ’80 i doprowadziła do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Wydarzenia sprzed czterech dekad stały się jednym z przełomowych momentów w historii Polski.

Początek protestów, który zmienił bieg historii

Lubelski Lipiec to pierwsza masowa fala protestów robotniczych w PRL po wprowadzeniu drastycznych podwyżek cen żywności. Strajki wybuchły w atmosferze rosnących braków w sklepach i napięcia społecznego. 8 lipca 1980 roku pracownicy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik wstrzymali pracę. Wkrótce protest rozlał się na kolejne zakłady.

Według danych historyków i „Solidarności”, w ciągu kilkunastu dni strajkowało ponad 150 zakładów, a uczestniczyło w nich około 80 tysięcy osób. Robotnicy domagali się cofnięcia podwyżek, poprawy warunków pracy i dialogu z władzami. Protesty na Lubelszczyźnie były sygnałem dla całego kraju, przełamując strach przed konfrontacją z aparatem władzy. Kilka tygodni później wybuchły strajki na Wybrzeżu, zakończone podpisaniem Porozumień Sierpniowych.

Program obchodów w Lublinie

Główne uroczystości odbędą się w niedzielę 20 lipca. Rozpoczęcie zaplanowano na godzinę 15:30 przy Pomniku Wdzięczności przy Drodze Męczenników Majdanka. Następnie uczestnicy oddadzą hołd przy pomniku bł. ks. Jerzego Popiełuszki. O 17:00 w Archikatedrze Lubelskiej odprawiona zostanie uroczysta msza święta.

Wieczorem, o 19:00, w Centrum Kongresowym Uniwersytetu Przyrodniczego odbędzie się gala rocznicowa. Zaplanowano premierowy pokaz filmu dokumentalnego o historii lubelskiej „Solidarności” oraz koncert Lubelskiej Federacji Bardów.

Świdnik rozpocznie obchody, IPN pokazuje historię

Pierwsze wydarzenia w ramach rocznicy odbyły się już w piątek 18 lipca w Świdniku. W siedzibie lubelskiego oddziału IPN przy ul. Wodopojnej zaprezentowano album dr. Marcina Dąbrowskiego pt. „Dekada Solidarności. Region Środkowowschodni w latach 1980–89”. Następnie, o godz. 12:00, na placu Dworcowym w Świdniku otwarto plenerową wystawę dokumentującą działalność NSZZ „Solidarność” na Lubelszczyźnie.

Regionalna „Solidarność” apeluje do mieszkańców o przekazywanie pamiątek z lipca 1980 roku. Poszukiwane są szczególnie oryginalne fotografie dokumentujące strajki. Materiały zostaną zdigitalizowane, aby ocalić je od zapomnienia. Zdjęcia można przynosić do siedziby Związku przy ul. Królewskiej 3 w Lublinie.

Lubelski Lipiec zapisał się w historii jako moment, w którym bunt przeciw niesprawiedliwości nabrał realnego kształtu. Obchody 45. rocznicy przypominają, że przełom, który odmienił Polskę, zaczął się właśnie tutaj, na Lubelszczyźnie.